O vont emaoc'h gant ribl ar ruioù abaoe ur pennad mat hag arru sanket don en ho soñjoù, luskellet maz oc'h gant ho pale. A-greiz-holl oc'h dishorellet gant harzhadenn ur c'hi o tarzhañ a-ziadreñv kloued ul liorzh pe brenestr un ti. Ha tapet krog ennoc'h fulor ha c'hoant da frikañ al loen.
Hag ur pennadig goude e teu d'ho spered n'eo ket eñ a zo kaoz. E vistri an hini o deus lakaet anezhañ amañ hag eñ desavet fall ganto. Nemet e vefent laouen e vo harzhet gantañ ouzh kement den o tremen e-biou d'o zi.
Ha pa viot oc'h ober ho tro-bale war ar maez gant ho MTB (marc'h-houarn treuz bro) e vo redet war ho lerc'h evel pa vijec'h paotr al lizheroù ! Un deiz ma oan oc'h ober ma zro dre wenojennoù Sant Filberzh ha m'em boa bet aon e yafe kof ma gar gant ur penn tign, e oan en em gavet gant ur MTBour eus ar vro :
- meur a wech hon devez d'ober gant ar seurt-se, emezañ
- ha petra vez graet ganeoc'h neuze ?
- ni a youc'h uheloc'h egeto !
Un deiz all e oan e korn-bro Lyon, gant ma mab. Ha ni o vont dre ar maezioù gant hor c'hKTB. A-greiz hon tro-vale e lavar din :
- un tammig pelloc'h, en deiz all, e oa bet stanket ma hent din gant daou c'hi. Hag int o harzhal ouzhin betek ma voent galvet gant o ferc'henn. Mar karez e vo aet gant ur wenojenn all.
Ha me n'em eus ket c'hoant da ziskouez d'am mab e vijen aonik, evel-just. Setu ni harzet dizale gant ar chas. A-geñver d'ur greizenn-gezeg emaomp. Gortoz a reomp, hon troad war an douar. A-benn ur vunutenn bennak ez eont kuit. Seurt zo a gav dezho o deus droed da harzañ an dreminidi war a seblant !
Ba Jules Gros benniget e vez lavaret : "ar chas na harzhont ket a grog"! Daoust hag e c'heller lavaret ivez : "ar chas a harzh ne grogont ket" ?
N'eo ket evel-se e pep lec'h. Bet e oan gant tro-vale tud Tro Breiz e Bro Gembre. Arru oa diwezh hon tro hag ur paotr o lavaret :
- setu-ni n'hon eus klevet harzhadenn digant ki ebet c'hoazh. Pezh zo ken torr-revr e Breizh.
A-wechoù e vez tud chichant e-touez perc'henned ar seurt chas memestra. Soñj 'm eus eus amezeien a oa o c'hi o harzhal a veure da noz, bemdez Doue. E greanterezh an eoul maen e oa ar gwaz o labour. En estrenvro e oant bet o chom en ul lec'h ma ne oa ket gwall vat an diogel. Hag int deuet en-dro e Frañs gant ar c'hi o doa bet eno. Hag hennezh da gendelc'her gant e vicher a viskoaz. Gant ar gordenn e oa staget outi n'halle ket mont betek garzh al liorzh. Ur metr a chome, plas awalc'h d'ar chas all da dremen a-rez d'e fri. Kalzik anezho a dlefe mont e giz-se rak treset mat e oa ar wenojenn ganto !
Kavet an toullad skeudennoù-mañ en ur surfañ war Flickr. Eus un ti e Sao Paolo ez eus anv war a seblant. Hag eñ interesant ar savouriez anezhañ. Bretagne a vez graet dioutañ. Marteze ez ouzit Portugaleg hag e roiot deomp da gompren an istor.
Pa oan bihanig, 4-5 bloaz din, e dibenn an eil brezel bed, e oan bet o chom e Kêr An Alre. Eno e oa ma zud o c'hortoz Kêr An Oriant digor. War an dosenn a-dal da Borzh Goustan, e-kichen kouent "le Père éternel", en ti a vez graet dezhañ "le Petit Château", a oa hor rann-di. Da skol-vamm ledanezed ar gouent ez aen.
Ha me bremañ, pa zeuan d'An Alre, o klenkañ ma c'harr alies er parking e-tal chapel ar gouent. Sachet ma evezh gant ur skritellad ouzh moger homañ hag a lavar : amañ oa roet lañs da urzh frered ar skolioù kristen ur c'hantved hanter zo. Savet din ar c'hoant da visitañ ha serr nor ar chapel bewezh.
Betek ma oa kiniget gweladeg chapelioù Bro An Alre gant ti an douristelezh. Ha me da zont pa oa erru tro chapel ar "Père Éternel."
Ur seurt sal vras eo, savet e-barzh ti-bras ar gouent (er penn pellañ al luc'hskeudenn). Da dennañ selloù eo ar c'hadorioù-chantele, un tregont pe zaou-ugent anezho, bet skizellet gant frered Chartreuse an Alre, e penn all da gêr.
Ul ledanez kozh a oa eno, interesus he displegadennoù. N'emañ ket hec'h urzh o ren skolioù ken. En tud laik int fiziet :
"Ni a ro lañs d'an traoù, emezi, ha pa vezont o vont en dro, e klaskomp tud hag a ray war o zro."
Deut en-dro da di ma mamm e Kêr an Oriant, em boa kontet dezhi.
"C'hwi ne blije ket deoc'h mont d'ar skol-vamm" emezi "Lavaret ho poa din" :
« Ne fell ket din mont d'ar skol ken, mamm, bet staget ouzh ar bank gant seur Hélène !»
"War ar maez e oac'h bet pell o chom" eme ma mamm c'hoazh "ha ne vezec'h ket evit menel en ho plas !"
NB : E Gwened e oa bet diazezet urzh ledanezed "de la charité Saint-Louis", a zo "Le Père Eternel " en Alre unan eus o c'houent. Hag int bremañ staliet e meur a vro. Un tamm istor diwar o fenn a gaviot war lec'hienn o zi e Bro Gebeg.
Liamm: en breton, Livres, BD, Revues, Collections sur eBay - Achetez, vendez!.
pe a-wechoù
Liamm: Prix Architecture Bretagne 2008.
(Klikit war ar skeudenn-mañ d'he brasaat ha war al liamm a-us da welet pep tra)
Priz ti-savouriezh Breizh a oa roet disadorn e Kêr an Oriant, e-lec'h edon evit an deizioù. Tro din da vont da deuler ur sell. Ne oan ket evit chom betek penn siwazh. Edon o weladenniñ ma mamm, ha hi kozh-Noe. Amzer din memestra da glevet ar prezegennoù-digeriñ ha da welet ul lodig eus ar diaporama dispar a oa staliet.
C'hoant en deus an aotroù Jacques Gefflot, Prezident Ti an ti-savouriezh Breizh, e "skino" hon ti-savouriezh e-maez ar vro. Setu "cheñchet bazh war an taboulin" evit a sell tud ar jury. Bremañ e teuio ar juryad a-bezh eus diavaez Breizh. Ha ti-savourerien an hanter anezho hepken. Un ti-savour a vo eus ar prezident memestra . Ha div vouezh dezhañ. Setu ar gwir gant an dud a vicher ... gant ma chomint a-unan.
Hag emañ brud ar priz o vont war gresk. E Breizh d'an nebeutañ. Er bloaz-mañ ez eus bet un 200 den pe skipailh o kinnig o raktresoù e 6 rummad. 43 anezho zo bet nominet.
Aterseet e oa bet an aotroù Gefflot gant OF. Hag eñ o lavaret en deus keuz d'an takadoù labourerezh (kenwerzherezh, greanterezh ha m.o.m...) a vez divalav ken e vezont. Emañ ar gwir gantañ. An Oriant da skouer a zo divalav-mezh hec'h hini. Saotret ar gweledva a-hed ar gourhent a Henbont da stêr Skorf gantañ. Ha moïen zo d'ober gwell evel ma vez diskouezet gant hini Guer (56). Evel ul liorzh eo kempennet hennezh, emezañ. Ha savet zo bet an difrae "Bretagne Qualiparc" gant ar Rannvro abaoe 6 vloaz dija :
En ur vont da Garaez da saloñs al levrioù e paouezan er Faoued da evañ ur banne kafe. "Chez Suzanne*" a welan war varr an ti. Hag ur paotr frammet mat an hini eo hag a zegemer ac'hanon diwar an daol-evañ mod arrebeuri Breizh dezhi. Ouzh honnezh emañ ur plac'h ha daou baotr en o c'hoazez.
N'em boa taolet pled ouzh ar gaoz pa glevan ar plac'h : "ar gozhni an hini eo ! Bon ! Ne vern ! Ne ran ket a van ! ... Dal ! Ro ur pok din ha me kuit!"
Ur pennadig goude :
- N'emañ ket an orlojenn d'an eur, eme ur paotr.
- Geo ! emezon-me o welet eo bet lakaet war-gil d'an eur-choañv.
- Un tamm war-raok emañ, eme an ostiz. Hag-eñ o tisplegañ din : evel-se e vez aesoc'h kas an dud er-maez d'an eur-rik pa vez serret ar stal diouzh an noz... Bon ! Gouzout a reont an dro! Ne vez ket mall warno pa lavaran dezho "poent eo mont kuit !" Amzer e kemeront da achuiñ o banne.
Da noz war hent an distro eus Karaez e teuan di adarre da c'hortoz digeriñ ti-krampouez Ar Billig. Emañ an ostizez eno. Ur pennadig war-lerc'h e vo graet he anv bihan diouti. N'eo ket Suzanne ! Bon ! Kompren a garo ! Ne vern ! Kempennet brav ar stal ganti ha gant he gwas. Hag ur familh bennag o tont gant bugaligoù.
P'emaon o kendelc'her gant ma hent etrezek An Oriant e treuz ur gaouenn sklêrijenn gouloù ma c'harr. Lavarit din 'ta e oa seblant vat !
* cheñchet eo bet an anv evel-just
Bremañ gant enkadenn an arc'hant bras n'eus ken nemet anv eus distro ar Stad.
Ha tregont bloaz zo e soñje d'an Amerikaned ha d'ar Saozon e oa aet o broioù re bell war hent ar "sokialouriezh". Sac'het e oa o ekonomiezh. Setu lakaet Margaret Thatcher ha Ronald Regan e penn o gouarnamant ganto. Hag ar re-se da reiñ lañs d'ar momeder war-gaoud ar frankizouriezh.
An ekonomiezh war-lerc'h-se a oa startijenn ganti da gentañ. Pinvidigezh zo bet krouet. Aet an teknologiezh nevez war-raok. Broioù Gevred Asia a zo bet graet o mad ganto. Betek broioù zo en Afrika hag a zo o armerzh o loc'hañ. Ret eo lavaret ez eus traoù fall ivez. Direizhderioù bras zo. En arvar emañ "la classe moyenne" e broioù ar C'hornog. An ekologourien a zo droug enno o welet stad hor flanedenn.
Aet an traoù fonnusoc'h-fonnus ken na oa kollet o skiant gant ur bern tud. Gant bankerien zo evel-just, ha gant tud gouarnamant ivez, hag o deus nac'het sevel reolennoù da ziogeliñ ar "subprimes" gwall-vrudet : What went wrong (E saozneg eo. Met buhez-buhezek ar gontadenn).
"Lezenn ar momeder eo" ( loi du pendule) 'm eus lennet en ur gazetenn : pa vez aet hennezh pell awalc'h war un tu e vez sachet d'an tu all.
Marteze darn ac'hanoc'h o doa lennet eveldon e Le Monde (12.10.08) un aterseadenn gant an aotroù Immanuel Wallerstein, anezhañ sokiologour e Skol-Veur Yale ha diskibl Fernand Braudel, hemañ diwezhañ, Doue d'e bardono, bet istorour bras e vrud. Studiet en deus amzerioù sistemoù bras an Istor. Emañ ar C'hevalaerezh oc'h ober e dalaroù, emezañ, ha pennadurezh galloud-dreist ar Stadoù-Unanet ivez en e serr. Bon ... n'eo ket diouzhtu en hor raok. Kant bloaz (1450-1550) en defe padet ganedigezh ar C'hevalaerezh ! Ha ne ouie den petra oa o tont war wel. Ur wech e-barzh hepken e oa lavaret : setu ar C'hevalaerezh !
Ken kaer hag unan e Breizh :-)
War goazañ e ya ar paour-kaez kevredigezh keodedel (1). En hon sevenadur hag e pep lec'h ivez.
N'eus ket pell e yae Ofis ar brezhoneg da zDFKS "Diazezadur Foran a Genlabour Sevenadurel" (2). D.l.e. e vo renet gant tud e karg hag a zeuio eus ar rannvro. Gand tud dibabet gant bed sevenadur Breizh ne vo ket ken. Droug er re-se. Aon o deus e yelo o levezon da get.
Ra vo brav d'ar c'hopridi koulskoude ma vo startoc'h o implj. Daoust ma 'z aint da dud e karg.
Bremañ 'm eus klevet e c'hoarvezo un hevelep tra gant Kuzul Sevenadur Breizh (KSB) ha Skol Uhel ar Vro (SUV) (3). Ar re-se a yelo da Guzul Sevenadurel Rannvro Breizh e-kichen Kuzul ar Rannvro (4) ha Kuzul armerzhel ha sokial ar rannvro (KASR) (5)
Tud ar gevredigezh keodedel, petra a soñj dezho ? Daoust hag o deus c'hoant da gregiñ e-barzh gant labour evit ar re-all ? Da skouer da skoazellañ hag harpañ ar re fall o flanedenn, da reiñ dorn dezho p'o deus ezhomm.
P'edon e Bro Danmark em boa lennet disoc'hoù un enklask a c'houlenne se ganto. N'o deus ket c'hoant a respontent. Ar Stad an hini eo, emezo, a dlefe kemer se e karg ! Setu dipitet ar modiern, ur frankizour anezhañ, en doa urzhiet an enklask hag-eñ c'hoant dezhañ koazañ ar Stad, n'eo ket ar gevredigezh keodedel.
Ha me 'm eus aon em bije respontet evel an Daniz-se. Perak emaon o klemm neuze ? :-)
(1) société civile
(2) EPCC e Galleg flour : Etablissement Public de Coopération Culturelle"
(3) Conseil et Institut Culturels de Bretagne
(4) Conseil Régional
(5) Conseil économique et social régional.
Ra chomo pell c'hoazh en e sav
Ar chapelig war ribl ar mor
Ma c'hello Sant Tei diwar e zor
gwelet ar bageier o treizañ...
Setu , hervez www.cleden-cap-sizun.com, pezh eus eur kantik diwar-benn chapelig brudet Sant Tei (Saint-They) war Veg ar Vann.
Gant ar barrioù amzer ez afe ar mor war-raok hag an tornaod war-gil
En arvar emañ ivez Chapelig Maarup e Bro Danmark.
Chapel Maarup
E 2004 en doa roet An Telegram meulodioù dezhi o vezañ ma oa bet choazet gant Quick da gempenn 250 pred-ti eus ar chadenn. Designerez war an "ambiañs" eo Catherine Névin. Dezhi da greiañ diabarzh ha diavaez tier Quick evit ma vo brav d'ar pratikoù.
Broiet e oa honnezh e Naoned. Abalamour da se eo e oa embannet ar c'helou gant an Telegram.
War he lec'hienn e c'hellit teuler ur sell war ar pezh he deus designet evit Quick.
Arzourez eo ivez, livourez ha skizellourez. Roll he diskouezadegoù zo lakaet amañ.
Hag hi divroet adarre. "Laosket an Naoned ha lakaet he stal dirak Porzh Sète e sklêrijennoù kaer", emezi. Daoust hag eo dipitet gant Breizh ? War a lavar e pennad-kaoz an Telegram n'he deus ket kavet pratikoù e kornog Frañs . Ha n'eo ket a-wall klask. Daoust hag he deus graet berzh eno gant hec'h arz ivez.
Les commentaires récents