blogyann

Un dra fiskal eus Meteo-Fraance

Deuet oa ar glav en dec'henn ganimp diwar Vreizh. Met bremañ e c'haller gwelet war lec'hienn MF ma vo glav e-pad an eur a zeu. Setu me gant ma marc'h-houarn pep hent o tapout ar "fenêtre d'opportunité".

Morse ne vez re ziwezhat

Paotrigoù, evidoc'h eo ar re zu hag ar re ruz. Hag evidoc'h plac'higoù  ez eus ar re roz hag ar re wenn (ha roz).

E Decathlon on en em gavet gant an diskouezadeg-mañ eus veloioù evit ar vugale. Hag e Bro Danmark em boa gwelet hevelep tra. Livioù kreñv d'ar baotred ha livioù flouroc'h d'ar merc'hed.

E Bro Danmark ouzhpenn ne oamp ket deuet a-benn da gavout ur c'hoariell Lego a-feson evit hor plac'hig vihan, daou vloaz dezhi. Bon, ni an hini a gave deomp ne oant ket a-feson rak, gwela pezh a zo, he deus plijadur o c'hoari gant re he breur. Memestra e vez lavaret :  biskoaz n'eo deuet Lego a-benn d'ober berzh gant ar plac'hed.

Mad eo deomp memestra pa emañ IKEA oc'h ober an traoù evel 'zo dleet. Ouzh dor privezhioù ar baotred 'm eus bet gwelet ar skritell-mañ, heñvel ouzh hini bet lakaet ouzh dor privezhioù ar merc'hed :

Hag e-barzh ez eo gwenn an dafar d'ober war-dro ar babigoù :-)

Ma ! Ma ne vefe ket roet skouer vat deomp war an dachenn-se gant an dud eus Bro Suede e vefemp dipitet evel-just :-)

Hawai yen pe ar vuhez war-lerc'h ar besketaerezh

N'eo ket echu ar goañv c'hoazh, hervez ar meteo. Hag er mor Baltik e oa listri dalc'het a-nevez zo gant ar skorn. Bez ez eus tud koulskoude hag a zo doare dezho bezañ en o butun ouzh ar riv. Ha darn o surfiñ daoust d'an amzer-se. Estlammet an tamm senior ac'hanon o paouez bezañ dalc'het en e di gant ar waskenn barpagn e-pad ur miz hanter !

Klikit amañ da welet an doareoù e Klitmøller, kêr war an aod e Bro Danmark an Hanternoz.

Amañ dindan e c'hellit digeriñ ar fotoioù gant pep a destenn bet troet e brezhoneg

E Klitmøller, kêr mor an hanternoz, ez eo krog tud yaouank desket da ziazezañ. Savadurioù nevez hag intrudu a zifluk eus an traezh tra ma gresk ar gêriadenn, hag hi an hini nemetañ a ra er c'horn-bro. Unan e penn-pellañ Danmark, enlouc'het warnañ skolioù bet serret, stalioù aet da get ha kêrioù o koazhañ. Kregiñ en deus graet an diorren positiv gant ur strollad surferion.

foto1 Foto: Kristine Kiilerich

An Hollandad Sjoerd Kok en deus dilojet da gKlitmøller c'hwec'h vloaz hanter 'zo. E vakañsoù e kêr e oa bet meur a wech ha dedennet e oa gant an doareoù distenn hag ar surf digor bloaz-pad.

foto2 Foto: Kristine Kiilerich

En ur ober pemp bloaz ez eus bet savet 50 ti nevez en douar traezh e kêr an aod e 825 annezad.

foto3 Foto: Kristine Kiilerich

An "ti-mission" kozh zo bet lakaet da genvurev krouiñ gant tud o labourat gant an design grafek, al luc'hskeudenniñ hag ar merañ raktresoù.

foto4 Foto: Kristine Kiilerich

Ouzhpenn surferien a ziviz dilojañ da gKlitmøller. Martin Eigenbroth en deus divizet sevel tiegezh e Klitmøller, peogwir ez eus tro da gaout levezon war intrudu ar c'horn-bro ha da emouestlañ d'ar c'hevredigezhioù niverus e kêr.

foto5 Foto: Kristine Kiilerich

« Eus un deiz d'un all e tilezas ar besketaerezh Klitmøller. Un deiz heverk e oa ken e oa, pa zizouaras ar bigi kuit diouzh kêr hag e chomjomp gant ur porzh-pesketa goullo ha nec'hamant "betek an divskouarn". An dra nemetañ hon doa amañ e oa ar besketaerezh » a gont  Peter Sand Mortensen

foto6 Foto: Kristine Kiilerich
 
Ezel ti-klub pesketaerezh amatour Klitmøller eo an darn vrasañ eus ar besketaerien gozh a vicher. Pa oa degouezhet ar surferien er bloavezhioù 1980 meur a hini a oa amgredik. « E-pad un nebeud bloavezhioù hon eus sellet a-gorn an eil re ouzh ar re all. A-greiz-holl o doa kroget da brenañ an tier a oa chomet goullo. Adnevezet o deus bet anezho ha savet re nevez. Hag ur bern bugale zo deut ivez. »

foto7 Foto: Kristine Kiilerich

Savadurioù bet dilezet gant ar besketaerezh a vicher a zo bremañ e kerz klub ar besketaerien amatour

foto8 Foto: Kristine Kiilerich

Emañ Klitmøller e NorzhJylland war lez ar brasañ terouer natur miret e Bro Danmark : Handsted-reservatet.

foto9 Foto: Kristine Kiilerich

Hervez rakwel poblañs kumun Thisted e kresko niver ar vugale e Klitmøller hag en ur gêr all nemeti er c'humun.

foto10 Foto: Kristine Kiilerich

Sikouret eo Peter Steinfath, 13 vloaz dezhañ, da wiskañ e wiskamant-surfiñ goañv gant e vreur henañ Casper.

foto11 Foto: Kristine Kiilerich

Meur a wezh bep sizhun emañ Peter Steinfath, 13 vloaz dezhañ, er-maez war ar gwagennoù.

foto12 Foto: Kristine Kiilerich

Surferien ha re all a zibab anneziñ e Klitmøller. Laurids Mortensen, a labour gant diorren an takad, a gav dezhañ n'eo ket evit an doareoù surfiñ hepken. Klitmøller a sav dreist gant ar c'hreñv m'eo he c'humuniezh hag ar youl ez eus eno da zont a-benn eus an traoù.

Eus al lennegezh da vuhez ar gevredigezh

Echu on lenn "ur Breizhad oc'h adkavout Breizh" a-benn ar fin. Lavaret 'm eus bet dija ez eus magadur fonnus d'ar spered e-barzh al levr-se.

Meur a rannad eus sevenadur ur bobl a zo studiet : al lennegezh, ar c'hoariva, ar yezh, an istor ... ha me oar me ...Re liesseurt an danvez d'ober ur c'hrennad anezhañ.

A-hed ar pemp bloaz ma oa skrivet ar pennadoù bet embannet eo bet kemmet krenn gant Roparz Hemon e respont d'ar goulenn-mañ : dre be hent dihuniñ Broad Vreizh ? Setu pezh a lavar a-zivout-se :

"Pa'm eus savet « Gwalarn » e kave din ne oa nemet un dra hepken a rae diouer d'ar brezhoneg : ul lennegezh. Ma vije roet da Vreizh ul lennegezh vras en he yezh, e teuje buan, a greden, d'he c'harout ha d'he azaoueziñ, ha lakaat ar yezh en he sav-plom ne vije nemet ur c'hoari. Klaskomp sevel ul lennegezh, hag ar peurrest a vo tizhet hep poan na tregas."

Ya ! Met hep buhez, lennegezh ebet :

"Ar vuhez a dle magañ al lennegezh. Hogen peseurt lennegezh a c'hell diwanañ e-lec'h n'eus ket a vuhez ? Brav eo krouiñ ul lennegezh, hogen bravoc'h ha retoc'h krouiñ ur vuhez. Hag hep yezh dereat, hep deskadurezh, hep emskiant vroadel, peseurt buhez a c'hell bezañ en ur vro ?"

Setu dirazañ e labour en dazont :

"N'em eus ket ezhomm ... lavarout e vin mui-ouzh-mui dalc'het gant al labour kevredigezhel, a gemero mui-­ouzh-mui a lec'h marteze e « Gwalarn ». Betek an deiz ma vo medet eost kentañ hor striv : ma vo krouet e Breizh ur vuhez speredel, ma kellido diwarni ul lennegezh nevez, disheñvel diouzh an hini a vennen e 1925 kenframmañ en un taol, talvoudusoc'h hep mar, daoust na vo ket bravoc'h."

E 1930 e oa bet skrivet al linennoù-se. Adembannet int bet gant Roparz Hemon e-unan e 1972, pa oa en e 72 vloaz. N'ouzon ket hag en deus lavaret e meno diwar-benn ur pal ken diaes da dizhout pa oa aet kozh. En ul lizher en doa skrivet da Vaodez Glandour pa oa tost da fin e vuhez e lavare koulskoude :

"Tud yaouank e-leizh a studi ar brezhoneg bremañ. Hep mar, lod anezho da vihanañ a zalc'ho"

Ha war-lerc'h ar binvidigezh ?

Emaon o lenn "Ur Breizhad oc'h adkavout Breizh" gant Roparz Hemon. (*) Unan eus ar pennadoù eo "Ar vroadelezh hag ar stad" e ditl. P'emañ Sarkozy o klask kas en dro an diviz diwar-benn identitelezh broad Frañs, setu me lakaet ranell.

Hervez RH ar stad a zo he fal kentañ derc'hel ar galloud. Rak-se he devez ezhomm atav un dra bennak da vodañ an dud dindan he beli. Pa ned a ket ur meizad en-dro ken e vez kemeret unan all ganti.

Setu un tammig eus pezh a lavar Roparz Hemon :

"Ar Rener, ar rummad-rouanez, setu kreizenn ar Stad gwechall ; ar Rener hervez al Lezenn, ar Rener hervez Doue, ma c'halle en em vodañ en-dro dezhañ pobloù disheñvel hep bezañ e riskl da goll o broadelezh... Ha mar deus e-barzh ar Stad un elfenn all a unvaniezh, n'eo ket ar vroadelezh eo, hogen kentoc'h ar Gredenn.

...

E dibenn an triwec'hvet kantved, gant derou beli ar bobl, emañ lakaet ar vroadelezh da ziazez ar Stad. Er Stadoù-Unanet, e Bro-C'hall da gentañ. Un tamm dre-holl goude se.

...

Ezhommoù ar C'henwerzh hag an Ijinerezh : Pinvidigezh. Sklaeroc'h-sklaerañ e teu bemdez e vo ger-stur nevez ar Stad. Adal ar c'hantved diwezhañ emeur douget da anavezout pouez ar Binvidigezh war vuhez an den hag ar Stadoù.

...

Ne voe nemet tamm-ha-tamm ma teuas e penn un nebeut tud e c'halle ur Stad bevañ hep d'an holl annezerien kaout un hevelep Kredenn.

...

Ken diaes all da veizañ ha m'eo hiziv dimp meizañ e c'hell tud o komz yezhoù disheñvel, bevañ  kichen-ha-kichen ha kenlabourat da vererezh ar Stad

... en hevelep doare ma voe Dihun ar Feiz, da amzer an Disivoud, pennabeg da zisrannerezh ar Stad diouzh ar Gredenn, goude bezañ startaet evit ur mare o liammoù, e vo, gwirheñvel eo, Dihun ar Vroadelezh en naontekvet kantved, goude bezañ startaet al liammoù etre ar Vroadelezh hag ar Stad, pennabeg d'o disrannerezh."

Hep mar na marteze eo mennet stad-vroad-Frañs da blediñ muioc'h-mui gant hor "pinvidigezh". Ha setu ar G20 ivez oc'h ober dreist-holl war-dro an ekonomiezh.  Gwelet eo ivez eo mennet Barack Obama  d'ober da ouarnamant Stadoù-Unanet plediñ gant arc'hantiñ yec'hed an Amerikaned.

E Kopenhag e oa dalc'het ken start  stadoù zo gant preder an armerzh ken n'o doa ket graet war dro hini nevez an endro evel ma vije dleet dezho.

 (*) Ur renabl eus pennadoù bet skrivet gantañ er bloavezhioù 25-30 e "Breiz Atao" pe "Gwalarn" eo.
Dastumet int bet en ul levr bet embannet e 1972 gant Al Liamm. Boued spered e-leizh ez eus e-barzh. Brav e vije bezañ bremañ un hevelep soñjour hag a skrivje en hor yezh.

Yann armerzhour

Kozh eo an amzer abaoe 'm eus skrivet er blog-mañ. Deuet eo din ar c'hoant da skrivañ diwar-benn danvez ma micher gozh, d.l.e. an armerzh. Setu savet ur blog nevez ganin war Nireblog : Yannarmerzhour e anv.

Kollet santimant ar c'haer ganeomp ?

Setu pezh a vez soñjet pa valeer e kêr-mañ evel e meur a gêr all

Ar c'hozh da vezañ kempennet gwell a-wechoù:

Hag an nevez, aloubet gant giz "Provañs-nevez" :

Un tamm gwelloc'h a vez memestra :-)

Div eñvorenn bugaleaj

Gwelet an daou vachin-mañ en ur bourmenn e Tizieu-Jameyzieu kostez Lyon. Ha degaset koun ganto eus ar vakañsoù a dremenen e atant ma zad-kozh. Tennet e oant gant kezeg. Kempennet brav int o-daou.

An arar :

Hag ar falc'herez (pe an droc'herez ?)

Lezenn ar momeder pe zibenn ar C'hevalaerezh ?

Bremañ gant enkadenn an arc'hant bras n'eus ken nemet anv eus distro ar Stad.

Ha tregont bloaz zo e soñje d'an Amerikaned ha d'ar Saozon e oa aet o broioù re bell war hent ar "sokialouriezh". Sac'het e oa o ekonomiezh. Setu lakaet Margaret Thatcher ha Ronald Regan e penn o gouarnamant ganto. Hag ar re-se da reiñ lañs d'ar momeder war-gaoud ar frankizouriezh.

An ekonomiezh war-lerc'h-se a oa startijenn ganti da gentañ. Pinvidigezh zo bet krouet. Aet an teknologiezh nevez war-raok. Broioù Gevred Asia a zo bet graet o mad ganto. Betek broioù zo en Afrika hag a zo o armerzh o loc'hañ. Ret eo lavaret ez eus traoù fall ivez. Direizhderioù bras zo. En arvar emañ "la classe moyenne" e broioù ar C'hornog. An ekologourien a zo droug enno o welet stad hor flanedenn.

Aet an traoù fonnusoc'h-fonnus ken na oa kollet o skiant gant ur bern tud. Gant bankerien zo evel-just, ha gant tud gouarnamant ivez, hag o deus nac'het sevel reolennoù da ziogeliñ ar "subprimes" gwall-vrudet : What went wrong (E saozneg eo. Met buhez-buhezek ar gontadenn).

"Lezenn ar momeder eo" ( loi du pendule) 'm eus lennet en ur gazetenn : pa vez aet hennezh pell awalc'h war un tu e vez sachet d'an tu all.

Marteze darn ac'hanoc'h o doa lennet eveldon e Le Monde (12.10.08) un aterseadenn gant an aotroù Immanuel Wallerstein, anezhañ sokiologour e Skol-Veur Yale ha diskibl Fernand Braudel, hemañ diwezhañ, Doue d'e bardono, bet istorour bras e vrud. Studiet en deus amzerioù sistemoù bras an Istor. Emañ ar C'hevalaerezh oc'h ober e dalaroù, emezañ, ha pennadurezh galloud-dreist ar Stadoù-Unanet ivez en e serr. Bon ... n'eo ket diouzhtu en hor raok. Kant bloaz (1450-1550) en defe padet ganedigezh ar C'hevalaerezh ! Ha ne ouie den petra oa o tont war wel. Ur wech e-barzh hepken e oa lavaret : setu ar C'hevalaerezh !

war goazañ

War goazañ e ya ar paour-kaez kevredigezh keodedel (1). En hon sevenadur hag e pep lec'h ivez.

N'eus ket pell e yae Ofis ar brezhoneg da zDFKS "Diazezadur Foran a Genlabour Sevenadurel" (2). D.l.e. e vo renet gant tud e karg hag a zeuio eus ar rannvro. Gand tud dibabet gant bed sevenadur Breizh ne vo ket ken. Droug er re-se. Aon o deus e yelo o levezon da get.

Ra vo brav d'ar c'hopridi koulskoude ma vo startoc'h o implj. Daoust ma 'z aint da dud e karg.

Bremañ 'm eus klevet e c'hoarvezo un hevelep tra gant Kuzul Sevenadur Breizh (KSB) ha Skol Uhel ar Vro (SUV) (3). Ar re-se a yelo da Guzul Sevenadurel Rannvro Breizh e-kichen Kuzul ar Rannvro (4) ha Kuzul armerzhel ha sokial ar rannvro (KASR) (5)

Tud ar gevredigezh keodedel, petra a soñj dezho ? Daoust hag o deus c'hoant da gregiñ e-barzh gant labour evit ar re-all ? Da skouer da skoazellañ hag harpañ ar re fall o flanedenn, da reiñ dorn dezho p'o deus ezhomm.

P'edon e Bro Danmark em boa lennet disoc'hoù un enklask a c'houlenne se ganto. N'o deus ket c'hoant a respontent. Ar Stad an hini eo, emezo, a dlefe kemer se e karg ! Setu dipitet ar modiern, ur frankizour anezhañ, en doa urzhiet an enklask hag-eñ c'hoant dezhañ koazañ ar Stad, n'eo ket ar gevredigezh keodedel.

Ha me 'm eus aon em bije respontet evel an Daniz-se. Perak emaon o klemm neuze ? :-)

(1) société civile
(2) EPCC e Galleg flour : Etablissement Public de Coopération Culturelle"
(3) Conseil et Institut Culturels de Bretagne
(4) Conseil Régional
(5) Conseil économique et social régional.